Je gazon bemesten
Drie giften per jaar, met een andere verhouding per seizoen. De cijfers op de zak zeggen meer dan de beloftes op de voorkant, en de grondsoort bepaalt hoeveel je per keer geeft.
Wat je nodig hebt
- Gazonmest die past bij het seizoen: stikstofrijk in april, kaliumrijk in september.
- Een strooiwagen, of bij een klein gazon een strooibakje met instelbare opening.
- Een regenbui in het vooruitzicht, of een sproeier om de korrels op te lossen.
- Een bezem voor de korrels op het terras.
Het korte antwoord
Drie keer per jaar: half april stikstofrijk, eind juni evenwichtig en september kaliumrijk. Samen 15 t/m 25 gram zuivere stikstof per m² per jaar. Op zandgrond geef je vaker en minder per keer, op klei minder vaak en meer.
Mulch je het maaisel? Trek er dan ongeveer een kwart af, want dat levert het gras zelf al.
De cijfers op de zak
Elke zak gazonmest heeft drie getallen, bijvoorbeeld 20-5-8. Dat is het gewichtspercentage stikstof (N), fosfor (P) en kalium (K). De rest is vulmiddel, sporenelementen en soms kalk.
| Letter | Wat het doet | Wanneer je het nodig hebt |
|---|---|---|
| N stikstof | Bladgroei en groene kleur | Voorjaar en zomer. Dit element spoelt het snelst uit en dus jaarlijks terug moet. |
| P fosfor | Wortelvorming | Bij aanleg en inzaai. Nederlandse bodems bevatten meestal al genoeg fosfor, dus een laag getal is prima. |
| K kalium | Celwanden, weerstand tegen vorst, droogte en schimmel | Najaar. Dit is wat je gazon de winter door helpt. |
Let op dat een hoog eerste getal niet hetzelfde is als een betere mest. Een zak met 20-5-8 bevat twee keer zoveel stikstof per kilo als een zak met 10-3-4, dus je hebt er ook de helft minder van nodig. Vergelijk op prijs per kilo stikstof, niet op prijs per zak.
Het schema
| Wanneer | Verhouding | Waarvoor | Gift |
|---|---|---|---|
| Half april, na de eerste maaibeurt | Stikstofrijk, bijvoorbeeld 20-5-8 | Op gang brengen na de winter | 8 t/m 10 g N/m² |
| Eind juni | Evenwichtig, bijvoorbeeld 12-5-12 | De zomer door, met kalium tegen droogtestress | 5 t/m 8 g N/m² |
| September, uiterlijk begin oktober | Kaliumrijk, bijvoorbeeld 6-5-18 | Wortel versterken voor de winter | 3 t/m 5 g N/m² |
Bemest niet vóór de eerste maaibeurt. Het gras moet eerst zelf op gang komen; mest op een slapend gazon spoelt weg. En bemest niet meer na begin oktober: stikstof die de plant niet meer opneemt, verdwijnt naar het grondwater en zet het gras aan tot groei die de vorst niet overleeft.
Rekenvoorbeeld
Stel: een gazon van 200 m² en een zak van 20-5-8.
- Je wilt in april 9 gram zuivere stikstof per m².
- De mest is voor 20% stikstof, dus je hebt 9 ÷ 0,20 = 45 gram product per m² nodig.
- Voor 200 m² is dat 45 × 200 = 9.000 gram, oftewel 9 kilo.
Over het hele jaar kom je op ongeveer 20 gram zuivere stikstof per m², verdeeld over drie giften. Dat is 100 gram product per m² bij een mest van 20%, of 20 kilo voor 200 m².
Per grondsoort
De grondsoort bepaalt hoeveel je per keer geeft en hoe vaak.
| Grond | Wat er gebeurt | Wat je aanpast |
|---|---|---|
| Zand | Houdt weinig vast. Stikstof spoelt na een flinke bui grotendeels weg. | Vaker en minder per keer: vier kleinere giften in plaats van drie. Kies langzaamwerkende of omhulde korrels. |
| Klei | Houdt voeding goed vast, maar de bodem is vaak verdicht waardoor wortels er niet bij komen. | Drie giften volstaan. Belangrijker is beluchten: mest helpt niet als de wortel geen lucht heeft. |
| Veen | Levert zelf stikstof door vertering van organisch materiaal. | Reken ongeveer een kwart minder stikstof. Kalium is op veen vaker het tekort. |
Kunstmest, organisch of koemestkorrels
Kunstmest
Werkt snel, je ziet binnen twee weken resultaat en je kunt precies doseren. Het risico is verbranding bij overdosering of bij strooien op nat blad. Goedkoopst per kilo stikstof.
Organische mest
Werkt langzamer en voedt het bodemleven, wat op termijn de structuur verbetert en viltvorming tegengaat. Verbranden doet het vrijwel niet. Het stikstofgehalte is veel lager, dus je hebt er meer van nodig en betaalt meer per kilo stikstof.
Koemestkorrels
Over koemestkorrels bestaan veel misverstanden, daarom staan ze hier apart. Koemestkorrels bevatten meestal 3 t/m 5% stikstof, tegen 20% in een gazonkunstmest. Om dezelfde stikstofgift te halen heb je er dus ruwweg 4 t/m 5 keer zoveel van nodig: bij 4% stikstof is dat 225 gram per m² voor een gift van 9 gram N.
Zoveel korrels op een gazon blijven liggen en gaan schimmelen. Koemestkorrels zijn daarom goed als bodemverbeteraar, in een dunne laag van 50 t/m 100 gram per m² in het voorjaar, maar niet als vervanging van gazonmest. Gebruik ze ernaast, niet in plaats van.
Het beste moment is maart of april, op een vochtige bodem, en veeg ze na het strooien in zodat ze contact met de grond maken.
Zo strooi je
- Gebruik een strooiwagen. Met de hand strooien geeft strepen, en die zie je het hele seizoen. Een strooiwagen kost minder dan de mest die je ermee bespaart.
- Rijd in twee richtingen. Zet de wagen op de halve dosis en rijd eerst in de lengte, daarna in de breedte. Dat dekt beter dan één keer met de volle dosis en vergeeft een scheve instelling.
- Strooi op droog blad en beregen daarna, of strooi vlak voor de regen. Korrels die op nat blad blijven plakken, verbranden het gras.
- Strooi niet in de volle zon en niet bij vorst.
- Sluit de wagen bij het keren, anders krijg je een dubbele dosis op de kopeinden.
- Veeg korrels van tegels en terras. IJzerhoudende mest geeft roestvlekken die er niet meer uitgaan.
Wat er misgaat
| Wat je ziet | Oorzaak | Wat je doet |
|---|---|---|
| Gele of bruine strepen in een patroon | Overlap of een scheve strooiwagen | Goed doorspoelen met water. Het gras herstelt meestal binnen drie weken. |
| Verbrande plekken, gras voelt stroachtig | Te hoge dosis of gestrooid op nat blad | Direct en overvloedig beregenen om het zout uit te spoelen. Bij dode plekken: bijzaaien. |
| Geen enkel effect na drie weken | Te droog, of de mest bereikt de bodem niet door een viltlaag | Beregenen. Blijft het uit, meet dan de viltlaag. |
| Wel groen, maar het gras blijft dun | Verdichting: de wortel komt niet dieper | Beluchten en dressen met zand. |
| Veel klaver, ondanks bemesten | Structureel stikstoftekort; klaver bindt zelf stikstof | Gift verhogen of vaker geven. Zie onkruid in het gazon. |
Combineren met ander werk
- Kalk en mest: houd minstens vier weken ertussen. Samen reageren ze en dan vervliegt de stikstof als ammoniak. Zie kalk en pH.
- Verticuteren en mest: eerst verticuteren, dan inzaaien, dan bemesten. Zo groeit het gazon snel dicht voordat onkruid de kale plekken inneemt.
- Mulchen en mest: maaisel levert ongeveer een kwart van de jaarlijkse stikstof. Trek dat van je gift af. Zie mulchen of opvangen.
- Onkruidbestrijding en mest: veel combinatieproducten bevatten allebei. Dat werkt, maar je bent dan gebonden aan het moment dat voor het middel goed is, en dat is niet altijd het moment dat het gras voeding nodig heeft.
Wat het per jaar kost
Reken op 20 kilo product per 200 m² per jaar bij een mest van 20% stikstof. Bij een gangbare prijs van €2 t/m €4 per kilo kom je uit op €40 t/m €80 per jaar voor 200 m², oftewel €0,20 t/m €0,40 per m².
Organisch bemesten kost ruwweg het dubbele per kilo stikstof. Een strooiwagen kost eenmalig €30 t/m €80 en gaat jaren mee.
Ter vergelijking: het maaien van datzelfde gazon kost je met een accumaaier ongeveer €78 per jaar en 12 uur. Bemesten is daarmee een van de goedkoopste ingrepen in de tuin, met een direct zichtbaar effect op de kleur van het gazon.
Ook handig om te weten
- Kalk en mestminstens vier weken ertussen.
- Beluchtenmest helpt niet als de wortel geen lucht heeft.
- Mulchenlevert een kwart van de stikstof zelf.
- De maaihoogtedoet meer voor de kleur dan welke meststof ook.
Veelgestelde vragen
- Hoeveel mest gaat er op 100 m²?
- Bij een mest van 20% stikstof en een gift van 9 gram N per m² is dat 45 gram product per m², dus 4,5 kilo voor 100 m² per beurt. Over het jaar verdeeld over drie giften kom je op ongeveer 10 kilo voor 100 m².
- Wanneer bemest je een gazon met koemestkorrels?
- Maart of april, op een vochtige bodem. Reken op 50 t/m 100 gram per m² als bodemverbeteraar. Als vervanging van gazonmest werkt het niet: met 3 t/m 5% stikstof zou je er 225 gram per m² van nodig hebben, en zoveel korrels blijven liggen en gaan schimmelen.
- Kan ik koffiedik als meststof gebruiken?
- Koffiedik bevat ongeveer 2% stikstof, en een dikke laag klontert en laat geen water door. Als toevoeging aan de composthoop is het prima; als gazonmest schiet je er niets mee op.
- Wanneer mag ik na het bemesten maaien?
- Wacht tot na de eerste regen of beregening, zodat de korrels zijn opgelost, en daarna nog 3 t/m 4 dagen. Meteen maaien betekent dat je de korrels opzuigt met de opvangbak.
- Mag ik in de herfst nog bemesten?
- Tot begin oktober, en dan met een kaliumrijke mest. Stikstof die daarna nog gegeven wordt, neemt de plant niet meer op: die spoelt uit naar het grondwater en zet het gras aan tot groei die de vorst niet overleeft.
- Waarom wordt mijn gazon niet groener na het bemesten?
- Drie veelvoorkomende oorzaken: het is te droog en de korrels zijn niet opgelost, er ligt een viltlaag waardoor de mest de bodem niet bereikt, of de bodem is verdicht en de wortel komt niet bij de voeding. Beregenen is de eerste stap; helpt dat niet, meet dan de viltlaag.
Verder over het gazon
De hele cluster staat op gazon en onderhoud. Het maairitme en de maaihoogte doen meer voor een gazon dan welke meststof ook. Zie de maaihoogte per seizoen.